Fontein Hindeloopen is levensboom met gewei

10-01-2017

Alle Friese elf steden krijgen een fontein. Als icoon, ontmoetingsplek en toeristische attractie. Dit alles omdat Leeuwarden in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa is. Zaterdag zagen de Hindeloopers voor het eerst het ontwerp van hun fontein.

 

Door onze correspondent

Karin de Mik

Hindeloopen. Een kleine maquette met een piepklein goudkleurig boompje waarvoor twee hertengeweien liggen. Diverse Hylpers (inwoners van Hindeloopen red.) verdringen zich er zaterdagmiddag in een zaaltje van “De Foeke” in hun stad voor. Voor het eerst is een afbeelding van de fontein te zien, die Hindeloopen (850 inwoners) in het kader van Culturele Hoofdstad 2018 volgend jaar krijgt. Het waterkunstwerk is van de Chinese kunstenares Shen Yuan, die bescheiden van een afstand toekijkt. Haar ontwerp bestaat in het echt uit een 3,5 meter hoge levensboom, met daar omheen een bassin. Een tweedelig gewei (elk 7,5 meter lang) ligt aan weerszijden op de grond. In de boom, die wordt uitgevoerd in brons of koper met een goudkleurig laagje, zitten fantasievogels die af en toe water spuwen. Ook uit sommige blaadjes zal water stromen. In de aarde komen enkele gaten van versterkt glas met daarin Hindelooper bloemmotieven. Die worden verlicht, wat een poëtische sfeer moet oproepen. “Flora en Fauna” heet het waterkunstwerk en de ongeveer 80 aanwezigen zijn vrijwel allemaal enthousiast. “Prachtig,” vindt Marijke Griek, “niet te pompeus, dit past bij Hindeloopen.”

Leeuwarden is volgend jaar Culturele Hoofdstad van Europa. ’11 Fountains” is een van de belangrijkste kunstprojecten. Elke Friese stad krijgt een fontein, die niet alleen het gevoel van mienskip (gemeenschapszin) moet benadrukken, maar ook kunstliefhebbers en toeristen moet trekken. Maar vooral moeten de stedelingen er tevreden mee zijn, vertelt artistiek leider Anna Tilroe de aanwezigen.   

 

Dat er vooral internationaal gerenommeerde kunstenaars worden aangetrokken is, omdat zij een met een frisse blik naar Friesland kijken. Onder hen de Spaanse kunstenaar Jauma Plensa, die een mistfontein voor Leeuwarden ontwierp. Anderen: Stephan Balkenhol (Sneek), Shinji Ohmaki (IJlst), Lucy en Jorge Orta (Sloten), Mark Dion (Stavoren), Cornelia Parker (Workum), Johan Creten (Bolsward), Jennifer Allora en Guillermo Calzadilla (Harlingen), Jean-Michel Othoniel (Franeker) en Birthe Leemeijer (Dokkum).

In Hindeloopen was aanvankelijk scepsis over een waterkunstwerk, vertelt inwoonster Roelie de Vries van de plaatselijke fonteincommissie, die elke stad heeft. “Sommigen vroegen: “Wat moeten wij met een fontein? Geef het geld aan de Voedselbank. Maar dit geld is gereserveerd voor cultuur.”

Een eerste idee van de Chinese kunstenaar Cai Guong Qiang viel slecht. Hij bedacht een grote fontein bij het vervallen badpaviljoen in het IJsselmeer. Te groot voor zo’n kleine stad, oordeelden de Hylpers. Qiang trok zich terug nog voor er een ontwerp lag. Tilroe ging op zoek naar een ander. “Inwoners van de steden moeten blij zijn met een kunstwerk,” vertelde ze gisteren. De brug in Parijs die Shen van Delftsblauwe tegeltjes maakte, gaf de doorslag, aldus Tilroe. “Ze werkt ambachtelijk en ongelooflijk precies. Dit is iemand die Hindeloopen begrijpt.” Chen bezocht de stad deze zomer. Roelie de Vries gaf haar een boekje over het ontstaan en de geschiedenis van de IJsselmeerstad. “Vroeger stond er een groot bos bij Hindeloopen. De hinde en het hert zitten nog in het stadswapen.” Het inspireerde Shen bij het ontwerp van haar fontein. De eerste “levensboom” die ze ontwierp zag er overigens anders uit, stelt De Vries. “Dat was er een met een bol, van roestvrijstaal. Shen had hem gezien in een tuincentrum. Maar dat was dus geen boom die hier normaal groeit.”

 

Armoedig

Hylper Bertus Staalmann complimenteert de kunstenares vanuit de zaal. “Dit wordt de mooiste fontein van alle elf steden,’ zegt hij waarop de zaal instemmend applaudisseert. “Over die andere ontwerpen moet je veel meer nadenken.” Maar een ander mist de “rijke cultuur” van Hindeloopen in het ontwerp. “Het oogt wat armoedig”. Het is een van de weinige kritische noten. Wel zijn er nog praktische vragen. “Blijft het water ook ’s nachts stromen? Nee. Krijgt het kunstwerk verlichting? Ja. Kunnen kinderen op de houten geweien klimmen en het bassin in? Ja.

 De locatie was nog een punt. Hindeloopen is klein. Waar moest de fontein komen? Gekozen is voor een glooiend grasveldje bij de Grote Kerk.

Piet Boschma verklapt na afloop desgevraagd dat hij “met lood in de schoenen” naar de bijeenkomst ging. “Ik zit in de antiek en was bang voor een of ander modern ding. Maar ik ga vederlicht weg. Dit is een mooi ontwerp.”

 (gepubliceerd op 10 januari 2017 in NRC Handelsblad en op 9 januari in nrc next)